WERKEN AAN EEN ANTIDISCRIMINATIEBELEID BIJ VIERNULVIER
Solidariteit is dé kernwaarde binnen het beleid van VIERNULVIER. Dit spreekt niet enkel uit onze geschiedenis en uit ons programma, maar ook uit ons dagelijks handelen. Solidariteit houdt onder meer in dat de meerderheid luistert naar de ervaringen van minderheden en zich inzet voor een mentale en fysieke ruimte die eerlijk en inclusief is voor iedereen. Een krachtiger antidiscriminatiebeleid is daarvoor noodzakelijk.
Binnen de cultuursector én dus ook bij VIERNULVIER komen discriminatie en racisme voor. Hoewel we al jaren beleid voeren om medewerkers, artiesten en ons publiek te ondersteunen en te beschermen, erkennen we dat er ook bij ons nog veel onwetendheid is. Ons werk is ontoereikend en onze structuur onvoldoende toegankelijk.
Onze ploeg weerspiegelt de diversiteit van de samenleving momenteel nog niet voldoende. Onze interne manier van werken is nu nog te veel afgestemd op één type persoon: wit, hoogopgeleid, gezond, afkomstig uit een bepaalde socio-economische klasse, neurotypisch,.... Dit leidt tot onzekerheid, frictie en in sommige gevallen zelfs tot een omgeving waarin collega’s gekwetst worden en/of zich onveilig voelen. VIERNULVIER wil een verantwoordelijke werkgever zijn en heeft een actief integriteitsbeleid, maar toch ontbreekt het soms aan de nodige zorg, aandacht en de daadwerkelijke vertaling van dit beleid naar de praktijk.
Het verder ontwikkelen van een actieplan tegen elke vorm van discriminatie (zoals racisme, seksisme, ableïsme e.a.) is een noodzakelijke stap om structurele verandering te realiseren. Een tijdelijk team van zo’n 15 geëngageerde personeelsleden, bestuurders en leden van ons jong panel heeft daar vanaf januari 2024 tot oktober 2026 actief aan gewerkt. Deze groep werd samengesteld via een open call en brengt mensen samen met uiteenlopende functies, perspectieven en posities binnen de organisatie. Dit werk heeft zich vertaald in enkele concrete actiepunten.
Dit proces begon met het verhogen van het bewustzijn, het voeren van gesprekken over discriminatie, het motiveren van de coalition of the willing (de groep van 15), het uitwerken van een inclusiever personeelsbeleid en het versterken van onze aanpak rond discriminatie.
We vroegen hulp aan experts en kritische stemmen, want we kunnen en willen dit niet alleen doen. De problemen zitten diep in het systeem ingebakken.
Het is essentieel dat we onze vorderingen delen met de kunstenaars en partnerorganisaties waarmee we samenwerken, in Gent, Vlaanderen en internationaal, zoals via ons netwerk binnen Europese projecten zoals Cultural Transformation Movement Project
Juist door deze samenwerkingen blijft VIERNULVIER scherp en kunnen anderen ons aanspreken op wat we (niet) doen.
We realiseerden de volgende concrete actiepunten:
- Een trainingsprogramma over racisme, macht, privileges, omstaanderstraining en micro-agressies voor ons voltallige team, het bestuur en het jong panel
- Actief inzetten op moeilijke gesprekken aan de hand van concrete cases op de vloer. Dit in een veilige context en onder begeleiding van een externe facilitator.
- Anti-racistische coaching en collegiale ondersteuning om de veiligheid en het welzijn van medewerkers van kleur in een overwegend witte werkomgeving te faciliteren.
- Versterking van inclusieve werving en selectie gericht op een bredere instroom en een gelijkwaardig proces :
- Vacatureteksten worden inclusiever en toegankelijker geformuleerd.
- Sollicitanten kunnen vooraf in gesprek met medewerkers en het jong panel voor een realistisch beeld van de werkvloer bij VIERNULVIER en krijgen zo een eerlijke inkijk.
- Het selectieproces is gescreend op onbewuste vooroordelen en bijgesteld om kandidaten op een objectievere en gelijkwaardige manier te beoordelen. - Uitbreiding van 2 naar 3 vertrouwenspersonen en de aanstelling van een externe vertrouwenspersoon met een intersectioneel referentiekader. Dit biedt medewerkers meer keuzevrijheid (intern of extern).
- Verbreden van de aanspreekbaarheid van de interne vertrouwenspersonen. Ze zijn niet langer enkel beschikbaar voor het vaste personeel, maar voor iedereen die met VIERNULVIER samenwerkt : artiesten, vrijwilligers, freelancers,..
- Het anoniem informatie inwinnen bij de vertrouwenspersonen over wat hun rol is en hoe ze ondersteuning kunnen bieden via de app SimpleX om drempelverlagend te werken.
- Actualisatie stroomdiagram voor melding van klachten over discriminatie en grensoverschrijdend gedrag met meer aanspreekpunten intern en extern waarbij bondgenoten en omstaander een actieve rol krijgen.
- Opstart Samenspraak (4/per jaar,een informele lunchmeeting): een lerend netwerk dat de interne ploeg een veilige context biedt om open te praten over racisme, macht, privilege en discriminatie met inspirerende artikelen, boeken, podcasts of documentaires als uitgangspunt.
Deze lijst bouwt voort op een artistiek programma en personeelsbeleid die geworteld zijn in solidariteit en respect. We zijn een lerende organisatie, dit is geen eindpunt, maar een proces. We blijven initiatieven nemen en zullen ongetwijfeld nog fouten maken. Ook daarover willen we transparant communiceren. Jaarlijks brengt VIERNULVIER in een jaarcahier verslag uit van de ondernomen stappen. Dit document verschijnt in het Nederlands en Engels op onze website en wordt gedrukt verspreid onder onze stakeholders, subsidiënten en het Vlaamse kunstenveld.
We delen deze verklaring vanuit de bereidheid om onszelf in vraag te blijven stellen en in gesprek te gaan, in het bijzonder met kunstenaars en cultuurwerkers.