DE GROOTSTE RESTAURATIE IN DE GESCHIEDENIS VAN DE VOORUIT
Over erfgoed, duurzaamheid, Unesco en hoe een gebouw uit 1913 als modern kunstencentrum dienst doet.
RESTAURATIE DE VOORUIT (2020-2035)
De restauratie van ons gigantische gebouw is een werk van lange adem, waarbij telkens andere delen worden aangepakt. Na dringende werken aan de achtergevel en de zuidertoren tijdens de coronaperiode, is nu ook de tweede fase afgerond: de totaalrenovatie van de voorbouw aan de Sint-Pietersnieuwstraat.
Het Gentse volkshuis uit 1913 staat er opnieuw in volle glorie. Sinds de start in augustus 2024, werd er 17 maanden lang intensief gewerkt aan de volledige voorbouw: de façade werd grondig gerestaureerd en gereinigd en ook de Balzaal, Domzaal, het café, de centrale trappenhal en drie repetitiestudio’s voor kunstenaars kregen een ingrijpende opfrisbeurt.
Focus op erfgoed, toegankelijkheid, veiligheid én duurzaamheid
Het gebouw werd in sterke mate teruggebracht naar de oorspronkelijke plannen van architect Ferdinand Dierkens. Na historisch kleuronderzoek, werden de originele kleuren heraangebracht. Voor maar liefst 226 elementen en locaties moest een kleur worden bepaald. Behangpapier en historische plafonds werden gereconstrueerd op basis van archiefmateriaal. Er werden houtimitatieschilderwerken uitgevoerd, parketten hersteld, lusters opgeblonken en gerestaureerd, historische tegels vervangen en aangevuld en houten schrijnwerk hersteld. Oudere, invasieve ingrepen werden weggewerkt en weer in zijn oorspronkelijke staat gebracht.
Overal waar nieuwe toevoegingen noodzakelijk waren, staan deze los van het monumentale gebouw: de liftschacht staat volledig los van de historische gevels en moderne licht- en geluidsinstallaties werden in stijlvol zwart uitgevoerd.
De grootste ingreep is de integratie van een grote nieuwe lift die vanaf de inkomzone publiek en decors tot in de Balzaal en de Domzaal brengt. Voorheen waren die enkel toegankelijk via twee aparte en kleinere liften. VIERNULVIER is al jaren een pionier op vlak van toegankelijkheid. Eerder werden ook al in de Theaterzaal en de Concertzaal grote toegankelijkheidsingrepen uitgevoerd. Tijdens deze restauratie is veel zorg besteed aan de toegankelijkheid van sanitair voor het publiek en aan loges voor artiesten. De ticketbalie werd vernieuwd.
Om de veiligheid van bezoekers te maximaliseren is de ventilatiecapaciteit in de zalen gevoelig uitgebreid. Er is een bijkomende nooduitgang gebouwd via een nieuwe indrukwekkende passerelle voor evacuatie van de Domzaal en in de trappenhal werden als valbescherming de trapleuningen verhoogd. In dezelfde Domzaal werd geïnvesteerd in motorisch gestuurde trussen, wat de technische ombouw van de zaal drastisch vergemakkelijkt en de veiligheid voor de technici verhoogt.
Op vlak van energiezuinigheid werden verdund dubbel glas aangebracht, warmterecuperatie van luchtgroepen en hoogspanningscabine geïnstalleerd en massaal geïnvesteerd in LED verlichting.
Nieuw spectaculair glas-in-loodraam
VIERNULVIER is een huis voor podiumkunsten, muziek, debat en nightlife, maar integreert waar kan, ook werk van beeldend kunstenaars. Denk aan de 343m² grote tegelvloer van kunstenaar Christophe Hefti uit 2019 in de inkomzone, die nu terug te bekijken is. Dit keer vroegen we na een beperkte oproep aan kunstenaar Sanderjan Cornelis om een glasraam van 22 m² te ontwerpen voor de Brugzaal. Hij maakte een spectaculair werk met 3500 stukjes glas, dat de interactie toont tussen de 330.000 mensen die jaarlijks naar De Vooruit komen en het huis zelf.
Op weg om UNESCO werelderfgoed te worden
Op vrijdag 23 januari 2026 droegen Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts, de Deense minister van cultuur Jakob Engel-Schmidt en de Australische minister van Leefmilieu Hon Murray Watt De Vooruit voor als UNESCO Werelderfgoed in het hoofdkwartier in Parijs. Dit gebeurde ook voor en samen met Broken Hill Trades Hall in Broken Hill Australië, Victorian Trades Hall in Melbourne Australië en het Arbeidersmuseum in Kopenhagen Denemarken.
Kostprijs
“De totale kostprijs van deze restauratiefase bedraagt € 10.370.000. Daarvan werd 44% betaald door de Vlaamse Gemeenschap (Agentschap Onroerend Erfgoed en Departement Cultuur), 26% door de stad Gent en 30% door VIERNULVIER. De zeer gewaardeerde en noodzakelijke steun van de stad en de Vlaamse Gemeenschap toont dat VIERNULVIER en haar hoofdlocatie De Vooruit betekenisvol is voor de stad en Vlaanderen.”
- Franky Devos, algemeen coördinator VIERNULVIER
Inkomzone en lift
De inkomzone aan de Sint-Pietersnieuwstraat werd grondig vertimmerd: de oude lift werd uitgebroken en waar vroeger de ticketbalie stond, stap je nu de nieuwe lift binnen, die alle niveau's tot aan de Domzaal met elkaar verbindt en tot 30 personen tegelijk kan vervoeren. Links van de lift bevindt zich een splinternieuwe onthaal- en ticketbalie.
Balzaal en Brug
Ook de Balzaal kreeg een grondige make-over. Het plafond werd hersteld, en in het midden van de zaal werden de originele kleuren er opnieuw op aangebracht, ook het houtwerk en behangpapier hervonden hun oude glorie.
De technische installatie werd geüpdate met zwarte truss, inclusief kabelrupsen om de bekabeling netter weg te werken en een grote nieuwe ventilatiegroep zorgt voortaan voor de de correcte temperatuur.
Het oude - te kleine en eeuwig verstopte - sanitaire blok werd verwijderd en verplaatst naar een gloednieuw sanitair (met dubbele capaciteit) in de brugzaal, waar ook een ruime vestiaire/lockerruimte werd ingericht. De vrijgekomen ruimte werd ingevuld met meer ruimte achter de schermen: een volwaardige cateringkeuken met koelcel en meer opbergruimte.
Dansstudio, Muziekstudio en centrale traphal
Op de verdieping net onder de Domzaal werd vooral gefocust op historische renovatie en veiligheid: na uitgebreid kleurenonderzoek werden de originele kleuren - inclusief houtimitatie - opnieuw aangebracht. Het sanitair aan de centrale traphal werd helemaal vernieuwd, de ballustrade aan de trap werd verhoogd en er werd bijkomend rookdetectie en sprinklers geplaatst om de veiligheid verder te verzekeren.
Domzaal en foyer
De Domzaal werd grondig aangepakt: een gemotoriseerde trekkeninstallatie, een nieuwe ventilatiegroep, een gordijnrail die de zaal omtovert tot een black box, opnieuw ingerichte loges, nieuwe rookdetectie en bovenal opnieuw daglicht via de dakvensters aan de zijkanten.
Ook de foyer van de Domzaal werd heringericht: extra doorgangen naar de nieuwe lift en de zaal, nieuw meubilair (inclusief lockers) en een opvallend gerestaureerde historische lichtarmatuur.