Luis Xertu

Jan Martens / GRIP

'Elisabeth gets her way'
Het TheaterFestival presents:
10.09 - 11.09

Een gedanste ode aan een bijzondere vrouw

De nieuwe solo van en door Jan Martens wordt een gedanst portret van de Poolse Elisabeth Chojnacka (1939 – 2017), een uitzonderlijk getalenteerde en gepassioneerde muzikante die midden 20e eeuw medeverantwoordelijk was voor de revival van klavecimbelmuziek.

Terwijl in 1968 de Parijse studentenrevolte oude idealen op de helling zette, maakte Chojnacka kennis met avant-garde componisten zoals François-Bernard Mâche en begon ze – naast de eeuwenoude stukken die steeds op haar repertoire bleven staan – ook de weinige hedendaagse werken voor klavecimbel op regelmatigere basis te spelen. Mede door haar talent en doorzettingsvermogen waren er in de jaren zeventig en tachtig een resem componisten (Ligeti, Xenakis, Ferrari, Berio, Halffter, etc.) die nieuw werk schreven voor het klavecimbel, vaak aan Chojnacka opgedragen.

'Elisabeth gets her way' wil ode brengen aan deze bijzondere vrouw. De solo wordt een gedanst portret met een soundtrack die breed gaat, met werk van Nyman over Montague tot Ligeti, alle in een uitvoering van Chojnacka. De ambitie is om al dansend dicht bij de soms complexe partituren te blijven. Martens bespeelt zijn lichaam zoals Chojnacka dat deed met het klavecimbel. Verschillende bewegingsstijlen worden samengebracht, net zoals zij met enkele eeuwen aan muziekgeschiedenis in de vingers moeiteloos tussen registers en genres heen slalomde. De dansante stukken in de solo worden aangevuld met een documentaire laag waarin het werk en leven van Chojancka auditief aan bod komt, o.a. door interviews met mensen die dicht bij haar stonden

Martens ging eerder aan de slag met een uitvoering van Chojnacka in 'any attempt will end in crushed bodies and shattered bones' (première op 4 februari 2021), een werk voor 17 dansers. Het concerto voor klavecimbel en strijkers van de Poolse componist Henryk Gorecki, dat ze samen met de London Sinfonietta bracht, speelt een belangrijke rol binnen die productie. In 2021 is het exact vijftig jaar geleden dat Chojnacka haar eerste album uitbracht:  Clavecin 2000. Een uitgelezen moment om eer te betonen aan deze opmerkelijke vrouw, met een solo waarin ze de tijd en ruimte krijgt die haar toekomt.

IN DE PERS 

"Niet alleen de energie en concentratie zijn intens, ook de vorm van de danssolo neigt naar het monumentale. Nergens wordt Martens ironisch of verexcuseert hij de macht, of uitzinnige kracht, van het werk van Chojnacka en componisten als Ligeti, Xenakis, Ferrari, Berio, Krauze of Montague, die vaak speciaal voor haar werk schreven. Heavy metal is er niets bij.”
critic’s choice - Fransien van der Putt, Theaterkrant, 14 juli 2021

"Ik heb een mijn leven al veel genre mash-ups gezien. Maar ik denk dat een gedanste documentaire over een muzikant voor mij een primeur was. [...] Door zijn bewegingen ontrafelt hij de complexiteit van de muziek en zorgt hij ervoor dat je aandachtig blijft luisteren. Het levert een overweldigende kennismaking met een briljante muzikant op."
Marijn Lems, Cultureel Persbureau, 17 augustus 2021

OVER DE MAKER 

Jan Martens (°1984, België) studeerde aan de Fontys Dansacademie in Tilburg en volgde de opleiding Dans aan het Artesis Koninklijk Conservatorium in Antwerpen, waar hij in 2006 afstudeerde.

Het werk van Martens wordt gevoed door de overtuiging dat elk lichaam kan communiceren, en daadwerkelijk iets te vertellen heeft. Met elke nieuwe voorstelling tracht hij de relatie tussen publiek en performer te hertekenen. Zijn debuut 'I CAN RIDE A HORSE WHILST JUGGLING SO MARRY ME' in 2010 werd snel gevolgd door meerdere solo’s, duetten en groepsstukken, o.a. 'THE DOG DAYS ARE OVER' (2014 - selectie Het TheaterFestival), 'ODE TO THE ATTEMPT' (2014), 'THE COMMON PEOPLE' (2016) en 'RULE OF THREE' (2017). In het seizoen 18/19 creëerde hij 'PASSING THE BECHDEL TEST', een coproductie met fABULEUS en de solo lostmovements, een duik in het universum van vriend en voorbeeld Marc Vanrunxt (Kunst/Werk). In 2020 richt Jan zijn pijlen op de grote zaal, met 'any attempt will end in crushed bodies and shattered bones', een productie voor en met zeventien dansers. De première werd enkele keren uitgesteld door de sanitaire crisis en vond uiteindelijk plaats 18 juli op Festival d’Avignon. Zes dagen eerder, op 12 juli 2021, ging ook 'ELISABETH GETS HER WAY' in première tijdens Julidans. Een solo van en met Martens geïnspireerd door de Poolse Elisabeth Chojnacka (1939-2017), een uitzonderlijke muzikante die midden 20e eeuw medeverantwoordelijk was voor de revival van klavecimbelmuziek.

Martens combineert de komende seizoenen zijn rol van co-artistiek leider bij GRIP met die van associate artist bij Opera Ballet Vlaanderen. In 'FUTUR PROCHE' bouwt hij met vijftien dansers van OBV, twee kinderen en klaveciniste Goska Isphording aan een voorstelling over de nakende toekomst. Na twee eerdere succesproducties vindt  Martens opnieuw inspiratie in verrassend, hedendaags repertoire voor het eeuwenoude klavecimbel. Gewapend met dit symbool van de menselijke heruitvinding zoekt hij naar alternatieven voor alomtegenwoordige, duistere toekomstbeelden. De voorstelling gaat op 19 juli in wereldpremière op de Cour d’honneur van het prestigieuze Festival d’Avignon, en is er nog te zien op 20, 21, 23 en 24 juli.

Jan Martens werd voor zijn werk bekroond met de Prins Bernhard Cultuurfonds prijs Noord-Brabant (2014) en de prestigieuze Charlotte Köhlerprijs (2015). 'RULE OF THREE' werd genomineerd voor een Zwaan binnen de categorie ‘meest indrukwekkende dansproductie 2018.’ De Zwanen worden gezien als de belangrijkste dansprijzen binnen het Nederlandse podiumveld.

Martens is associated artist bij DE SINGEL (Antwerpen, BE). Het choreografisch platform GRIP - opgericht door Jan Martens en zakelijk leider Klaartje Oerlemans – wordt ondersteund door de Vlaamse Overheid.

 

 

Onderdeel van:
Het TheaterFestival

PODIUM / dans 

Frans & Engels  (met Nederlanstalige ondertiteling) 

70 min. 

Opgelet: er worden stroboscopische effecten gebruikt tijdens de voorstelling 

"Danser en choreograaf Jan Martens legt in zijn solo Elisabeth gets her way op zo’n ingenieuze en precieze manier de vinger op de vernieuwende betekenis van Elisabeth Chojnacka (1939-2017) dat je vol bewondering achterblijft."

***** (5 sterren), Annette Embrechts, De Volkskrant, 15 juli 2021

Credits

CHOREOGRAFIE EN UITVOERING: Jan Martens - GELUIDSONTWERP DOCUMENTAIRE: Yanna Soentjens

LICHTONTWERP: Elke Verachtert

KOSTUUMONTWERP: Cédric Charlier

VIDEOFRAGMENTEN: © Archives INA

VIDEOMONTAGE: Sabine Groenewegen

MUZIEK: “Tango for Tim” Réf Im: 164578 Musique de Michael Nyman © Chester Music Ltd représentés par Première Music Group; "Phrygian Tucket” by Stephen Montague. Copyright © 2000, Stephen Montague, used by permission of UNITED MUSIC PUBLISHING LTD, England.; “Continuum” by György Ligeti. Het werk wordt gepresenteerd onder toezicht van Auteursbureau ALMO te Antwerpen namens Schott Music.; “Commencement" by Zygmunt Krauze. Copyright © 1982, Sonora Music for Zygmunt Krauze.; "Profil Sonore" by Graciane Finzi. Copyright © 1970, Graciane Finzi.; "Concerto pour Clavecin” by Manuel de Falla (1926).; "Uppon La Mi Re” by Anonymous (16th Century).

OUTSIDE EYE: Marc Vanrunxt, Anne-Lise Brevers en Rudi Meulemans

TECHNIEK: Michel Spang/Elke Verachtert

PRODUCTIE: GRIP

COPRODUCTIE: DE SINGEL (Antwerpen, BE), Les Hivernales – CDCN d’Avignon (FR), Julidans (Amsterdam, NL), C-TAKT (Limburg, BE) en Perpodium (BE)

INTERNATIONALE SPREIDING: A Propic – Line Rousseau en Marion Gauvent

RESIDENTIES: DE SINGEL (Antwerpen, BE), Les Hivernales – CDCN d’Avignon (FR), Toneelhuis (Antwerpen, BE), ccBe (Antwerpen, BE), C-TAKT (Limburg, BE) en CND Centre national de la danse (Paris, FR)

MET DE FINANCIËLE STEUN VAN: de Vlaamse Overheid, de Taxshelter van de Belgische Federale Overheid en Cronos Invest

MET DANK AAN: INA - l'Institut National de l' Audiovisuel, Les Ballets de Monte-Carlo sous la Présidence de S.A.R. la Princesse de Hanovre - Direction: Jean-Christophe Maillot, Graciane Finzi, Régis Mitonneau, Anne Montaron, Emmanuelle Tat, François-Bernard Mâche, Zygmunt Krauze, Stephen Montague, Raphaël de Gubernatis, Claire Verlet, Ty Boomershine, Joris van Oosterwijk, Liselotte Sels en Kinga Jaczewska